ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )

ترجمه اضافات نسخه خانقاه 8

الفهرست ( فارسى )

صفحه - سطر 257 15 من قبل حمويد - اقول والصحيح - احموله - يعنى احموله البر وجردى وزيد ابى دلف . 277 6 و ذكر حيدر - لعل الصواب و ذكر جنيد - على ما ذكره فى ص 275 . 335 9 من طين الشقيق - والظاهر الشقتق - معرب شفته 1 . 377 5 كتاب الزبرج - لعل الصواب - بريدج - معرب ويژيدك - او فژيدك - بمعنى - گزيده وبرگزيده . 479 13 - 14 الحرميه - الصحيح - الخرميه - يعنى خرم دينى و خرم دينان 2 . 9 / 3 / 46 جلال الدين همانى * * * در قسمت دهويه وششويه بدون آنكه بخواهم وارد بحث دربارهء ويه بفتح واو . و سكون يا - ويه بكسرياء وسكون هاء شويم در تأييد نظريه خود كه در صفحه 442 اين كتاب آمده ، ميگوئيم كه اساس سخن درباره موضوعات دفترى وديوان محاسباتى چهارده قرن پيش است كه عرب براى نگاهدارى درآمدهاى دولت جديد التأسيس خود از ايران اقتباس نمود در آن زمان اسلام كه تازه بجلوه گرى در آمده بود ظاهرا سه نوع در آمد داشته ، زكات - خمس - وماليات ارضى ، زكات مآخذ مختلف برپايه حد نصاب داشت . ولى دو نوع ديگر پايه ومآخذ ثابتى داشتند . عربها اين دو مآخذ را بمصطلحات حسابدارى قديم ايران بدهويه وششويه تعبير نمودند - زيرا خمس شرعى پايه شش را در عمل داشت وشايد به همين ملاحظه صالح كه خواست آن را به عربى درآورد دهويه را عشر ، وششويه را نصف عشر كه همان خمس بود درآورد . آقاى دكتر سيدجعفر سجادى معلم دانشكده ادبيات در مجله دانشكده شماره سوم سال سيزدهم - فروردين 45 - در صفحات 156 - 161 - ضمن ترجمه فهرست محتويات مقالات دهگانه ابن نديم از ترجمه اين كتاب ستايش و از زحمت در اين راه قدردانى نموده سپس انتقاداتى بشرح زير كرده اند : الف - در متن عربى اين كتاب از لحاظ بكاربردن لغات واصطلاحات نامأنوس و هم از جهت استعمال اصطلاحات تاريخى و ملل واديان ، براى دانشجويان ومبتديان علوم تاريخى واجتماعى چندان قابل استفاده ومفيد نميباشد ! ! ب - مترجم در برخى از موارد ناچار شده اند لغات را به حال خود بگذارند يا لغات

--> 1 - ر . ك . ص 439 اين كتاب . 2 - ر . ك . ص 610 اين كتاب .